Piran

Ta perła weneckiej architektury gotyckiej, z wieloma wąskimi uliczkami, jest oblegana latem przez niezliczone tłumy turystów. Panuje tu opinia, że najlepszą rzeczą w Piranie, o tej porze roku, jest możliwość szybkiego wyjazdu.

Piran to starożytna osada, której nazwa pochodzi prawdopodobnie od greckiego słowa pyr, co znaczy ogień. Na krańcu półwyspu rozpalano wielkie ognisko wskazujące statkom drogę do portu w Aegidzie (obecnie Koper). Rzymianie, po zwycięstwie nad plemionami Ilirian i Celtów, założyli tu osadę i nazwali ją Piran. Po Rzymianach przyszła kolej na Słowian, Bizantyńczyków, Franków i patriarchów Akwilei. Pod koniec XIII w. władzę nad miastem na 500 lat przejęła Wenecja.

W przeciwieństwie do Kopru czy Izoli, których mieszkańcy wielokrotnie organizowali zbrojne powstania, Piran udzielił Wenecji pełnego poparcia w zmaganiach z Genuą i Akwileą. Nie bez znaczenia pozostaje fakt, że to Wenecja była największym odbiorcą pirańskiej soli. Okres wenecki był dla Piranu czasem największego rozkwitu – w mieście powstały wówczas najpiękniejsze budowle, a dookoła wzniesiono fortyfikacje.

W czasie rządów austriackich i włoskich, od początku XIX w. do końca II wojny światowej, gospodarka miasta popadła w totalną stagnację. Może dzięki temu, lecz niestety kosztem mieszkańców, Piran zachował swój średniowieczny charakter. Jest więc dzisiaj najlepiej zachowanym zabytkowym miastem wybrzeża adriatyckiego i chronionym zabytkiem kultury.

Obecnie centrum Starego Miasta stanowią Tartinijev trg i mała przystań na północ od portu. W średniowieczu najstarszą częścią ośrodka i zarazem jego centrum był dzisiejszy Trg 1 Maja (nazywany również Prvomajskim trgiem). Dworzec autobusowy jest usytuowany przy nabrzeżu (Dantejeva ulica 6), 400 m w kierunku południowym od Tartinijevego trgu.

Bezpośrednie formy demokracji

Kilka form bezpośredniego udziału obywateli w procesie sprawowania władzy przewiduje też artykuł 44 ustawy o samorządzie lokalnym. Wymienia wśród nich zgromadzenie obywatel, referenda gminne oraz inicjatywy powszechne.

Referendum gminne może być zwołane w każdej sprawie leżącej w kompetencjach gminy, na wniosek rady lub co najmniej 10 procent uprawnionych do głosowania w danej gminie. Referenda te mają zwykle charakter konsultatywny i decyzje w nich podjęte nie są wiążące dla organów władzy gminnej.

Według ustawy o samorządzie lokalnym, zgromadzenie obywateli może być ogłoszone dla całej gminy lub w jej części. Zgromadzenie może zwołać burmistrz w ramach swoich kompetencji lub na wniosek rady, czy też co najmniej 5% uprawnionych do głosowania mieszkańców gminy.

Ta sama ustawa przewiduje też możliwość inicjatywy powszechnej, dotyczącej przyjęcia lub poddania pod ponowne głosowanie gminnych aktów prawnych i wydanych decyzji. W inicjatywie powinno wziąć udział co najmniej 5% uprawnionych do głosowania w gminie. Organ administracji, do którego adresowana jest inicjatywa, ma obowiązek ustosunkowania się do inicjatywy w czasie nie dłuższym niż 3 miesiące.

Prezydent Słowenii

Prezydent jest głową państwa i najwyższym dowódcą sił zbrojnych, jego kadencja trwa 5 lat, a najwięcej może ją pełnić dwa razy.

Funkcje prezydenta:

• zarządza wybory do Zgromadzenia
• ogłasza ustawy
• powołuje funkcjonariuszy państwowych, powołuje i odwołuje ambasadorów, przyjmuje listy uwierzytelniające, wydaje dokumenty ratyfikacyjne
• prawo łaski
• odznaczenia i tytuły honorowe
• w sytuacjach szczególnych, gdy Zgromadzeni nie może się zebrać wydaje dekrety z mocą ustawy, muszą one być później zatwierdzone przez Zgromadzenie na najbliższym posiedzeniu
• przedstawia kandydata na premiera
• uprawnienia do rozwiązywania Zgromadzenia Państwowego – gdy zawiodą wszelkie czynności dotyczące powołania rządu oraz gdy Zgromadzenie odrzuci definitywnie wniosek premiera o wotum zaufania

Prezydenta można usunąć ze stanowiska za naruszenie konstytucji lub ustawy. O postawieniu głowy państwa w stan oskarżenia decyduje Zgromadzenie większością 2/3 głosów, a rozstrzyga Sąd Konstytucyjny także większością 2/3. Po opróżnieniu urzędu prezydenta jego funkcje sprawuje przewodniczący Zgromadzenia Państwowego.

Koper: Stare miasto

Dobrym miejscem na rozpoczęcie zwiedzania jest Carpacciov trg, za restauracją Taverna, stoi tu kolumna św. Justyniana, upamiętniająca udział mieszkańców miasta w bitwie pod Lepanto w 1571 r., w której zjednoczone siły europejskie pokonały Turcję. W pobliżu można obejrzeć basen, pochodzący jeszcze z czasów rzymskich.

Po północnej stronie Kidričevej ulicy stoi kilka starych, nieczynnych już kościołów oraz XVI-wieczny pałac Totto (pod nr. 20). W fasadę pałacu wmurowano relief przywieziony z jednej ze średniowiecznych twierdz Kopru, przedstawiający uskrzydlonego lwa św. Marka. Po drugiej stronie ulicy, pod nr. 33, można podziwiać piękne średniowieczne kamienice, których wykusze pomalowano na czerwono, żółto i zielono.

Muzeum Regionalne Kopru (pn.–pt. 9.00–13.00, VII i VIII również 18.00–20.00, sb. do 12.00; dorośli – 300 SIT, dzieci – 150 SIT) mieści się w XVI-wiecznym pałacu Belgramoni-Tacco, przy Kidričevej ulicy 19. Na ekspozycję składają się stare mapy, fotografie portu i wybrzeża, włoska rzeźba i malarstwo z okresu od XVI do XVIII w. oraz kopie średniowiecznych fresków. Prawdziwym dziełem sztuki jest już kołatka przy muzealnych drzwiach, która przedstawia wynurzającą się z morskich fal Wenus.

Titov trg w centrum starszej części miasta to przepiękny plac otoczony równie piękną zabudową. Na szczęście zarówno plac, jak i pozostała część starówki, są wyłączone z ruchu samochodowego. Po północnej stronie placu jest usytuowana arkadowa Loggia z 1463 r. w stylu gotyku weneckiego; obecnie mieści się tu kawiarnia oraz galeria sztuki. Po przeciwnej stronie, pod nr. 3, stoi XV-wieczny pałac Pretoriański. Budowla utrzymana w stylu gotyku weneckiego i renesansu, jest obecnie najbardziej charakterystycznym symbolem miasta. Swego czasu miał tu swoją siedzibę burmistrz, wyznaczany przez weneckiego dożę. Fasadę pałacu szczelnie zapełniają wmurowane płyty reliefowe, medaliony oraz herby ludzi sławnych i bogatych.

Blejski grad

Blejski grad (zamek Bled; III–X codz. 8.00–19.00, w pozostałe miesiące 9.00–16.00; wstęp – dorośli/dzieci odpowiednio 600/400 SIT) stojący na urwistej skale, 100 m nad taflą jeziora, jest typową średniowieczną twierdzą z wałami obronnymi, wieżą, fosą i tarasem, zapewniającym przy pięknej pogodzie wspaniałe widoki.

Budowla pochodzi z XI w., a później, przez wieki była siedzibą biskupów z Brixen, którzy upiększali ją nieprzerwanie przez 800 lat.

W południowym, barokowym skrzydle mieści się muzeum z kolekcją obrazującą historię jeziora Bled i okolicznych osad od epoki brązu do poł. XIX w.

W zamku zgromadzono dużą kolekcję zbroi i oręża (miecze, halabardy i broń palną z okresu od XVI do XVIII w.) oraz biżuterii odnalezionej w niszach grobowych wczesnych Słowian, na południowy zachód od zamku (w Pristavie). Jest tam również kilka interesujących rzeźb, w tym XVI-wieczne dzieło przedstawiające zapracowanego świętego Floriana. W niewielkiej kaplicy z XVI w., zasypanej monetami i banknotami pozostawianymi przez wiernych modlących się o pomoc, widnieją malowidła przedstawiające Henryka II i jego żonę Kunegundę.

Do zamku prowadzą dwie ścieżki z tabliczkami „Grad”: zza schroniska Bledec lub z Riklijevej cesty dochodzącej od północy do neogotyckiego kościoła parafialnego św. Marcina (1905). Świątynię zaprojektował Friedrich von Schmidt, będący również projektantem ratusza i kościoła wotywnego w Wiedniu. Freski przedstawiające zatopionego w modlitwie Chrystusa zostały wykonane pod koniec lat 30. XX w. przez Slavko Pengova. Na zewnątrz jest widoczna niewielka świątynia projektu Plečnika i pozostałości murów wzniesionych dla obrony przed Turkami w XV w.

Bled

Bled, ze szmaragdowozielonym jeziorem, kościółkiem na wyspie, średniowiecznym zamkiem uczepionym stromej skały i najwyższymi szczytami Alp Julijskich i Karawanek w tle jest najbardziej popularną miejscowością uzdrowiskową w Słowenii i symbolem wystawnego życia.

Jak to zwykle bywa z popularnymi miejscowościami na całym świecie, ludzie zjeżdżają tutaj tłumnie i będą to robić nadal, ponieważ miejsce jest naprawdę przepiękne. W pogodny dzień od strony północno-wschodniej można podziwiać zarys góry Stol (2236 m) i Triglavu, najwyższego szczytu Słowenii (2864 m), słuchając bicia kościelnych dzwonów i obserwując tłumy turystów. Mimo tak wielu atrakcji, ceny w Bledzie są bardzo zawyżone, dlatego wielu podróżnych omija to miejsce i udaje się nad większe i znacznie słabiej zagospodarowane jezioro Bohinj, 26 km na południowy zachód.

Od VII w., Słowianie osiedlali się w pobliżu Pristavy, pod zamkiem, na wysepce i w kilkunastu innych miejscach wokół jeziora. Z Bledem związane są mity i wierzenia Słowian, przekazywane z ust do ust przez stulecia. Dotyczą one przede wszystkim bogini Živy, jej kapłanki Bogomili oraz zakochanego w niej Črtomira. W 1004 r. cesarz niemiecki Henryk II podarował zamek w Bledzie wraz z przyległymi ziemiami biskupom z Brixen w południowym Tyrolu, sprawującym świecką władzę na tych terenach aż do początku XIX w., kiedy Bled przeszedł w ręce Habsburgów.

Piękno Bledu i gorące źródła były dobrze znane średniowiecznym pielgrzymom, przybywającym do kościółka na wyspie. W owym czasie nie potrafiono jeszcze w pełni docenić walorów zdrowotnych Bledu, a pod koniec XVIII w. właściciel zamku rozważał nawet możliwość osuszenia jeziora i wykorzystania gliny i iłów do produkcji cegieł. Na szczęście pojawił się tutaj szwajcarski lekarz Arnold Rikli, który dostrzegł potencjał uzdrowiskowy Bledu. W roku 1855 otworzył łaźnie zdrojowe. Gdy w 1870 r. otwarto linię kolejową z Lublany do Tarvisio (Trbiž), do Bledu zaczęło przybywać coraz więcej gości. Od początku XX w. aż do II wojny światowej uzdrowisko należało do ulubionych wczasowisk bogatych Europejczyków. Za czasów Królestwa Serbów, Chorwatów i Słoweńców Bled był letnią rezydencją jugosłowiańskiej rodziny królewskiej Karadžordževićów.

Nazwa „Bled” odnosi się zarówno do jeziora, jak i do pobliskich osad, w szczególności zaś do zabudowanych terenów po stronie północno-wschodniej, gdzie skupiają się prawie wszystkie hotele. Od tego miejsca odchodzi w kierunku wschodnim Ljubljanska cesta, główna ulica Bledu, a wokół jeziora biegną deptaki – Cesta Svobode (na południe) i Kidričeva cesta (na północ).

Dworzec autobusowy w Bledzie jest usytuowany na skrzyżowaniu Cesty Svobody z Grajską cestą, w pobliżu hotelu Jelovica. W mieście są dwie stacje kolejowe – Lesce-Bled oddalona o 4 km na południowy wschód od drogi do Radovljicy, i Bled Jezero przy Kolodvorskiej ulicy, na północny zachód od jeziora, w pobliżu ośrodka wioślarskiego Zaka.

Główne Atrakcje

Kras, wapienny płaskowyż, rozciągasię od Novej Goricy do granicy z Chorwacją na południowym wschodzie, do Zatoki Triesteńskiej na zachodzie i do Vipavskiej Doliny na wschodzie.
Postojna – Postojnska Jama o łącznej długości 27 km należy do grupy największych jaskiń na świecie i stanowi jedną z najbardziej znanych atrakcji turystycznych Słowenii.
Cerknica – Największe miasto leżące w sąsiedztwie okresowo zanikającego jeziora fenomenu natury zaliczanego do największych atrakcji Słowenii. Miasto samo w sobie niczym szczególnym się nie wyróżnia, w okolicy natomiast, poza jeziorem, warto zobaczyć park regionalny.
Dolina Logarska – polodowcowa kraina zajmuje pas o długości 7,5 km i szerokości 500 m. Na turystów czeka tu ponad 30 jaskiń, źródeł, szczytów i wodospadów.
Lublana (Ljubljana) – największe miasto, stolica Słowenii
Ptuj – miasto, którego historia sięga czasów rzymskich, najlepsze tereny upraw winorośli w całej Słowenii.
Koper – jedno z malowniczych włoskich miast na północnym wybrzeżu półwyspu Istria.
Piran – miasto malowniczo położone na samym cyplu słoweńskiej Istrii.

Park Narodowy Triglav

Słowenia posiada także bardzo znany piękny Park Narodowy Triglav. Park ten został otwarty już w 1924 roku i na jego terenie znajduje się wizytówka Słowenii czyli Góra Triglav o wysokości 2863 metrów i trzech wierzchołkach. Słoweńcy szczyt ten nazywają “słoweńskim gigantem”, dlatego, iż jego północna, wapienna ściana, jest niemal pionowa i ma 1000 metrów wysokości i 3000 metrów szerokości. Ścianę tą tworzy zespolony pionowy, niemal monolityczny filar, wysoki na około 150 metrów, zwany Sfinksem i uważany przez wielu alpinistów za wyjątkowo trudny do zdobycia. Park Narodowy Triglav to także rozdzielone głębokimi wąwozami, kaniony, spienione rzeki, potoki, a w niższych partiach stoki porośnięte ciemnymi lasami i pokryte halami, dające wyjątkowy urok temu miejscu.

Postojnska Jama

Słowenia jest regionem, w którym występują zjawiska krasowe w formie podziemnych rzek, jezior tracących wodę, rzek znikających z powierzchni, obfitych źródeł, jak również glębokich i długich pieczar krasowych. Do tej pory w Słowenii przebadano prawie 5000 jaskiń; wśród nich groty w Postojnie są największe, ponieważ ogólna długość korytarzy (suchych i zalanych wodą) wynosi 21 km.Kolejka przejeżdża 2 km korytarzem tzw. Starej Groty, następnie zwiedzający idą półtora kilometra przez tzw. Wielką Górę, Piękną Grotę i Salę Koncertową, przez korytarze pełne najpiękniejszych form naciekowych. Po krótkiej chwili spędzonej w Sali Koncertowej zwiedzający wracają kolejką ku wyjściu.Główne korytarze grot zostały odkryte w roku 1818 przez przewodnika i mieszkańca Postojny Lukę Ceca. Zanim dokonano tego odkrycia turyści mogli oglądać jedynie wejście do grot. Podpisy widoczne na skalnych ścianach przy wejściu świadczą o zwiedzających już w XIII wieku. W okresie prehistorycznym groty dawały schronienie człowiekowi. Świadczą o tym znaleziska kamiennej i kościanej broni.Po odkryciu głównych korytarzy, do grot w Postojnie przyjeżdżali nieliczni tylko podróżnicy, przede wszystkim badacze. Pierwsze opisy niezwykłego podziemnego świata rozsławiły imię Postojny, a liczba zwiedzających stale wzrastała. W ciągu 170 lat turystycznego rozwoju groty zwiedziło ponad 25 mln ludzi z całego świata. Przystosowując się do coraz większej liczby zwiedzających unowocześniono urządzenia groty. Tory pierwszej kolejki – jedynej tego rodzaju na świecie – położono w roku 1872, a pierwsza zmotoryzowana kolejka wjechała do grot w roku 1913. Jej okrężną linię do dzisiejszego dnia wielokrotnie unowocześniano tak, że kolejka może dziennie obsłużyć ponad 10.000 zwiedzających. W grotach przed ponad 100 laty założono elektryczność.Zwiedzających zewsząd otaczają skalne ściany byłego koryta rzecznego, które przed milionami lat zostało wyżłobione przez podziemną rzekę Pivkę. Dzisiaj płynie ona niżej i do swego dawnego koryta nigdy nie wraca.Korytarze są pełne niezwykłych i wielokolorowych form różnej wielkości. Ze stropu zwisają cienkie stalaktyty, z ziemi wyrastają imponujące stalagmity, a połączone stalaktyty i stalagmity wyglądają jak kolumny podpierające strop.Formy naciekowe powstają dzięki specjalnemu procesowi fizyczno-chemicznemu zachodzącemu w spękanych skałach wapiennych. Woda deszczowa przenika z powierzchni w głąb ziemi roztapiając wapień. Z kropli dochodzących do stropu jaskini wytrąca się węglan wapnia tworząc stalaktyty, a kiedy kropla spada na ziemię – formują się stalagmity.Formy i kolory zależą od ilości i składu chemicznego skapującej deszczówki. Biały naciek zawiera najwięcej węglanu wapnia, a kolorowy wiele innych substancji. Białe formy rosną jeszcze i dziś, natomiast szary kolor innych znaczy, że krople rzadko kiedy do nich docierają. Okopcone sadzami formy w części przedniej grot są świadectwem akcji słoweńskich partyzantów, którzy 23 kwietnia 1944 roku wysadzili w powietrze znajdujący się tu niemiecki magazyn paliwOprócz formy i koloru nacieki charakteryzują się i wiekiem. Znawcy sądzą, że w geologicznej historii grot warunki niezbędne do wzrostu nacieków zmieniały się, w różnych okresach będąc mniej lub bardziej sprzyjające. Stwierdzono, że najpiękniejsze formy powstały przed ok. 8000 lat. Znamy również takie, które mają 40.000 lat, jak również takie, które się utworzyły przed 100.000 lat. Dzisiejsze warunki klimatyczne sprzyjają wzrostowi form naciekowych, lecz jest to proces niezwykle powolny w porównaniu z długością życia ludzkiego. Np. w ciągu 10 lat nacieki rosną tylko o milimetr.W pobliżu Sali Koncertowej można obejrzeć “rybkę o ludzkiej skórze”, po łacinie Proteus anguinus – najciekawsze i najbardziej charakterystyczne stworzenie należące do świata krasowego podziemia. Jest ślepa, oddycha skrzelami. Żyje do 40 lat i można ją znaleźć tylko w wodach dynarskiego Krasu. Odżywia się planktonem i innymi mikroskopijnymi organizmami. Naukowcy laboratoryjnie stwierdzili, że “rybka” rozmnaża się z jajek, chociaż w środowisku naturalnym jeszcze tego nikt nie zaobserwował.